O primeiro órgano transplantado

O transplante é unha técnica médica que consiste en substituír un órgano que deixou de funcionar por outro, procedente dun doador, que funciona correctamente.
Segundo o tipo de órgano que se transplante, pódese realizar con doador vivo ou con doador falecido.

O primeiro órgano que se transplantou con éxito foi un ril. Foi un transplante con doador vivo. A intervención realizouse o 23 de decembro de 1954. Parte do éxito debeuse a que o doador era irmán xemelgo do receptor, co cal se evitaba un dos principais problemas dos transplantes, o rexeitamento inmunolóxico.  Foi polo tanto un isotransplante.
Un dos cirurxáns responsables do transplante, Joseph Murray, foi galardoado co Premio Nobel de Medicina en 1990.
A Organización Nacional de Transplantes é o organismo encargado de coordinar os transplantes que se realizan en España. Ten uns protocolos de funcionamento moi estritos para garantir que as doazóns se realizan con tódalas garantías científicas, técnicas, legais e éticas. Por exemplo, no caso da doazón de vivo, a cesión do órgano, ten que ser aprobada polo comité de ética hospitalaria e autorizada por un xuíz. Non se require parentesco, pero é moi difícil que se autorice se non se demostra algún vínculo afectivo.  Unha das maiores preocupacións é detectar posibles casos de tráfico de órganos, como o descuberto recentemente en Cataluña.

Superbacterias resistentes

La Noche Temática - Avance: 'Virus y bacterias, el desafío'

Podería caer en Boiro a Progress M-27M ?

Traxectoria da Progress M-27M sobre o ceo de  Boiro, o vindeiro 10 de maio

A Progress M-27M é unha nave espacial rusa encargada de abastecer alimentos, combustible e pezas de reposto á ISS. É noticia porque está fóra de control e axiña entrará de volta na atmosfera e se precipitará sobre o noso planeta. A maioría  dos fragmentos se desintegrarán, ao contacto coa atmosfera, pero algunha peza grande e resistente, podería acadar intacta a superficie do planeta e causar unha catástrofe, se caese sobre unha zona habitada. 

Está previsto que caia entre o 7 e o 11 de maio. Se non cae antes, o vindeiro domingo, día 10, sobrevoará Boiro, cunha altura máxima de 87º, durante 6 minutos. Esperemos que non pase nada.

Ángeles Alvariño, primeira muller homenaxeada no Día da Ciencia en Galicia

Ángeles Alvariño (1916-2005), oceanógrafa galega

Neste ano 2015, a Real Academia Galega de Ciencias decidiu actualizar o Día do Científico Galego e transformalo no Día da Ciencia en Galicia que se celebrará o día 1 de xuño. A primeira homenaxeada neste día será a oceanógrafa ferrolá Ángeles Alvariño.

Esta muller pioneira, licenciada en ciencias naturais, foi a primeira en embarcarse nun buque oceanográfico británico. Traballou en universidades estadounidenses e participou en expedicións á Antártida. Ao longo da súa vida descubriu 22 novas especies de organismos mariños. Ademais foi unha excelente divulgadora. Este é un recoñecemento ben merecido.

Terremoto de magnitude 7,8 en Nepal

Estamos falando en clase do terremoto que acaba de producir unha enorme traxedia en Nepal. Antes de nada, dicirvos que estou sorprendida de todo o que sabedes, empezando pola causa do terremoto: o avance do subcontinente indio baixo o Tíbet e Nepal. Porque o terremoto de Nepal produciuse nun dos grandes límites de placa, o límite entre a Placa India e a Placa Euroasiática, dúas placas converxentes que deron lugar aos Himalaias.

En canto ás consecuencias da catástrofe, foron gravísimas porque o perigo era grande e a vulnerabilidade da poboación nepalí inmensa.

Un terremoto de magnitude 7,8 é devastador en Katmandú pero en Tokio, coas súas  avanzadas construcións sismorresistentes, tería un impacto menor.

Non vivimos nunha zona con gran risco sísmico, salvo que o sismo teña o seu epicentro na falla Xibraltar-Azores, pero non está de máis estar informados e informadas das medidas que temos que tomar para procurar sobrevivir a un terremoto.

Que facer en caso de terremoto?

Visualizador de terremotos na Península e proximidades.

Visualizador de terremotos mundiais

A nosa participación no proxecto OlimpiADN

Ángela, Paula, Fátima e María viaxaron á Coruña para participar na xornada de clausura de OlimpiADN

Un grupo de 45 alumnos e alumnas, de tódalas modalidades de 1º de Bacharelato do noso centro, participaron no Proxecto OlimpiADN promovido pola Fundación Barrié. O principal obxectivo desta iniciativa era coñecer a molécula de ADN. Durante o tempo que durou o proxecto, un trimestre, traballaron moito e pasárono ben. Construíron maquetas do ADN, extraérono de froitas e legumes no laboratorio, escribiron artigos centifícos, realizaron un estudo poblacional de tres caracteres xenéticos e deixaron constancia dos seus traballos nuns vídeos fantásticos. O pasado mércores 22, un grupo de 4 alumnas, unha por cada curso, xunto coa profesora de Ciencias para o Mundo Contemporáneo, asistiron en representación do IES Praia Barraña, á cerimonia de clausura e entrega de premios que se celebrou na Coruña. Aínda que non se conseguiu ningunha presea, regresaron a casa coa sensación de que o esforzo realizado pagou a pena.

Feliz día do DNA

Un pouco de historia do ADN.

A nosa valoración do proxecto OlimpiADN.

Grazas a todos e todas, fixestes un excelente traballo. E grazas a Clara Piñeiro de 1ºde Bacharelato B por montar este vídeo final.

Música, pensamento e ciencia

Hoxe que comezou a Semana Temática no noso instituto, tivemos a sorte de poder asistir ao acto inaugural. No salón de actos, deleitámonos coa música e as cancións de Narf. O seu concerto, malia a durar perto dunha hora, fíxosenos moi curto. Coa súa arte foi quen de transmitirnos os seus pensamentos, os de Rosalia e os doutros poetas da cultura galego-portugesa. 

E é que a música e as cancións son ferramentas moi útiles para transmitir pensamentos complexos.

Tamén moitos científicos e científicas explicaron os descubrimentos, procedementos e teorías científicas mediante a música. Aquí vos deixo un exemplo, un vídeo que explica a PCR.

A concentración de dióxido de carbono segue aumentando

O cambio climático é, sobre todo, unha consecuencia das emisións de dióxido de carbono á atmosfera. Cada vez que queimamos combustibles fósiles producimos este gas e facemos aumentar o efecto invernadoiro e, como consecuencia, a temperatura do planeta.

 O 9 de maio de 2013, por primeira vez dende que iniciou o seu funcionamento en 1958, a estación do observatorio de Mauna Loa mediu concentracións de dióxido de carbono superiores a 400 ppm. Nunca antes na historia da humanidade se acadara unha concentración tal alta deste gas. Para encontrar estes niveis de  dióxido de carbono atmosférico hai que remontarse ao Plioceno, cando a temperatura do planeta era dous ou tres graos centígrados superior e o nivel do mar estaba 25 metros por riba do actual.

A este ritmo, en poucas décadas, o mundo podería acadar as 450 ppm, un límite que os expertos das Nacións Unidas, e entre estes, os que forman parte do IPCC, consideran que non debemos superar se non queremos expoñernos a un cambio climático de proporcións catastróficas.

Que podemos facer? Para empezar, diminuír as emisións de CO_2,  e a continuación, desenvolver as tecnoloxías de captura e almacenamento do CO₂.

24h facendo ciencia

As catro mazás que cambiaron o mundo.

Praia Barraña Informa

Quen foi Charles David Keeling?

No volcán hawaiano Mauna Loa atópase a estación de medición dos niveis de CO2 atmosférico  máis antiga do mundo, posta en marcha en 1958 polo xeoquímico norteamericano  Charles David Keeling.

Keeling descubriu que a concentración de dióxido de carbono atmosférico estaba sometida a un ciclo estacional: diminúe na primavera e verán debido ao crecemento das plantas no  Hemisferio Norte e aumenta no inverno debido á caída das follas.  Tamén descubriu que a concentración de dióxido de carbono na atmosfera, aumentaba con rapidez. A representación gráfica dos datos que se recollen nas medicións  dá lugar á coñecida como curva Keeling.

Toda ciencia empeza sendo filosofía e acaba sendo arte

O título desta entrada é unha coñecida frase do filósofo e historiador da filosofía e da ciencia Will Durant. Aparece neste parágrafo da introdución do seu libro Historia da Filosofía:

" Pero está estancada a filosofía? A ciencia parece avanzar sempre, mentres que a filosofía parece perder terreo. Porén, isto é só porque a filosofía acepta a tarefa dura e arriscada de abordar problemas que aínda non están abertos aos métodos da ciencia. Problemas como o do ben e o mal, a beleza e a fealdade, a orde e a liberdade, a vida e a morte. Tan pronto como un campo de investigación proporciona coñecemento susceptible dunha formulación exacta, recibe o nome de ciencia.Toda ciencia comeza como filosofía e termina sendo arte. Xurde como hipótese e flúe cara á realización"

Que vos parece esta reflexión como fío condutor do voso  novo documental, mentres nos amosades, paso a paso, como vai xurdindo a vosa molécula de ADN e como vai aparecendo a mensaxe que vós queredes que conteña. É un reto complexo pero seguro que saberedes dar conta do recado.

O vindeiro sábado usa a túa forza para cambiar o cambio climático

O vindeiro sábado 28 de marzo, como cada último sábado do mes de marzo, dende o ano 2007, volveremos celebrar a hora do planeta, apagando as luces e desconectando os aparellos eléctricos durante unha hora.

Este ano será de 20:30 á 21:30 da noite. Interésanos participar, porque aforrar enerxía contribúe a frear o quentamento global que pon en risco a vida no noso planeta. Non vos esquezades!

A Eclipse Solar do 2015 dende o Barbanza

Impresionantes fotos da eclipse realizadas por Mario Pena, alumno de 1º de Bacharelato Artístico

Para empezar, felicitar a Mario Pena de 1º de Bacharelato D polas súas fantásticas fotos da eclipse.
Tivemos moita sorte de que o vento Nordés nos proporcionase un día despexado e soleado (aínda que moi frío) que nos permitiu desfrutar da eclipse.
Os cumes do Barbanza enchéronse de afeccionados á astronomía.

A eclipse na Voz de Galicia

A eclipse no Solarscope

Esperando pola eclipse

Gafas Baader Planetarium

O vindeiro venres 20 de marzo asistiremos a un dos fenómenos máis espectaculares que nos ofrece a natureza, unha eclipse de Sol. Se a meteoroloxía nos é favorable e temos un día despexado, en Boiro observaremos un 74,9 % do disco solar oculto pola Lúa.

A eclipse empezará ás 9:04 minutos, cando o Sol só ten unha altura de quince graos sobre o horizonte.

O máximo da eclipse producirase ás 10:07 minutos, cunha altitude do Sol sobre o horizonte de 26 graos.

O último contacto será ás 11:15, cunha altura do Sol de 36 graos.

É imprescindible a utilización dos medios adecuados de protección ocular, en caso contrario sufriremos lesións oculares irreversibles, que poden implicar a perda da visión.

Que pasa se non conseguimos unhas gafas de eclipse?

O ideal é dispoñer dunhas gafas de eclipse pero, se non as temos, non podemos mirar ao Sol, así que observaremos o reflexo do Sol sobre o chan ou sobre unha parede.

Podemos coller un espello ou  un cartón cun furado pequeno e proxectar o reflexo do Sol sobre unha parede.

 Mesmo podemos usar unha escumadeira, a luz que pasa a través dos seus buracos permitiranos ver sobre a parede tantas pequenas eclipses como buracos teña a escumadeira.. É o que se coñece como efecto “pinhole”.

Serve un filtro do soldador, pero ten que ser de densidade 14 ou superior. Ollo que o máis normal nas ferreterías é que sexa de densidade 12.

E se dispoñemos de gafas de eclipse?

Antes de usalas comprobar o bo estado. Se están deterioradas non usalas e tirar con elas.
 

Entón temos que cumprir as seguintes recomendacións:

• Non usar nunca con outros instrumento ópticos como prismáticos, telescopios, cámaras ou outros instrumentos.

• Non son un xoguete, os nenos que empreguen estas gafas deben de estar supervisados por un adulto.

• Non usar máis de 3 minutos seguidos. Recoméndase facer pausas de 20­ a 40 segundos cada minuto.

• Están contraindicadas para persoas que se operaron recentemente dos ollos.

• As gafas  da imaxe están fabricadas con filtro solar Baader e teñen un factor de protección 5 incluído UV e IR (só deixan pasar 1/100 000 de luz).

Espero que disfrutedes da eclipse. 

Campus científicos de verán do FECYT

Como cada ano dende o 2009, a Fundación Española para a Ciencia e a Tecnoloxía (FECYT) organiza os Campus Científicos de verán. 

Se estades interesados, tedes de prazo ata o vindeiro venres 20 de marzo para presentar a solicitude.

Neste enlace podedes acceder ao formulario de solicitude. Logo de cumprimentalo recibiredes un usuario e unha clave de acceso e poderedes descargar os documentos que necesitades para completar a vosa solicitude.

Nos documentos descargados enviaredes un Certificado Académico do curso 2013-2014 e unha autorización paterna. Ademais teredes que enviar unha copia do DNI.

Animádevos a solicitalos!

Éxito total na extracción de ADN

De mazá, de amorodo, de kiwi, de chícharo, non hai vexetal que se resista ao noso protocolo de extracción.
Como mostra o vídeo do grupo de artes.